نوشته‌ها

,

مالكیت گنج و میراث فرهنگی

مالكیت گنج و میراث فرهنگی

پژوهشی در مالكیت گنج و میراث فرهنگی و قوانین مربوط به آن

در قوانين موجود درباره گنج و ميراث فرهنگی، موارد قابل توجهي از محدود ساختنِ مالكيتهای خصوصی گنج، دفينه و آثار تاريخی- فرهنگی ديده مي شود، از جمله ماده 562 قانون مجازات اسلامي كه هرگونه كاوش به قصد به دست آوردن اموال تاريخی – فرهنگی را ممنوع دانسته و مرتكب را به حبس از شش ماه تا سه سال و ضبط اشيای مكشوفه محكوم مي كند. و كسی كه اين اموال را بر حسب تصادف بدست آورده و نسبت به تحويل آن اقدام ننمايد را به ضبط اين اشياء محكوم مي نمايد؛ اين در حالی است كه بر اساس حكم اولي اسلام اين تضييق هاي قانونی، مشروع نيست.

سوال مطرح اين است كه اين عدم مشروعيت، بر چه مبنايي استوار است و راه هاي مشروعيت بخشي به آنها چيست؟ آيا احكام شرعی براي همگامي با مسايل مستحدثه و شرايط جديد نيازمند بازنگری است يا اين كه قوانين موجود بايد براي مطابقت با شرع مورد بازبيني قرار گيرند تا اين دوگانگي برطرف شود؟ آنچه از اتفاق نظر و اجماع فقهاي معظم شيعه تا به امروز و روايات كثيره يا متواتره در اين باب بدست مي-آيد اين است كه گنج و اثر يافت شده با شروطي خاص، از آنِ يابنده است و وي، صرفاً خمسِ آن را بايد به حكومت اسلامي پرداخت نمايد. با تفحص در سخنان اهل سنت، آنان را نيز موافق اين راي و نظر مي يابيم. بنابراين، هيچ وجهي براي روش متداول ضبط گنج و اثر كشف شده از يابنده و قائل نشدن حقي براي وي و تحديد مالكيتش، وجود ندارد؛ مگر اينكه با يكي از وجوه ذكر شده در متن مقاله، توجيه شود. پژوهش حاضر، راهكار مناسب در اين باب را، بازنگري در قوانين 80 ساله اين حوزه ، روشن ساختن مرزهاي مبهم مالكيت اين آثار، و تامين امنيت مالكيت، دانسته است.

مالكیت گنج و میراث فرهنگی

به یقین اثار به جا مانده از دوران گذشته بشری که حاصل بازتاب های اندیشمندانه ذهن و خلاقیت و ابداع و ابتکار بشر است، بارزترین نشانه های تاریخ ساز و اسناد ملموسی هستند که سیر حرکت انسان را در طول زمان توجیه کرده و نشان از قدرت تحرک و سازندگی و تعالی و رشد جامعه انسانی است. این میراث در عصر کنونی، اهمیت فراوان یافته و این اهمیت، موجب گشته دولت ها و موجب گشته دولت ها قوانین ویژه ای در حوزه میراث فرهنگی، وضع کنند.

هر کدام از ان آثار واجد ارزش های فرهنگی و اجتماعی فروان هستند و نمادهایی از حرکت به سوی جامعه آرمانی و ایده آل اسنانی در آنها متجلی است. مطابق قوانین فرانسه، مالکیت کاشف یا مالک زمین نسبت به اثر یافت شده مورد تعرض دولت نیست، ولی چنانچه مالک آن را بفروشد، دولت می تواند خریدار باشد و البته در فروش عمومی آثار، نیز حق اولویت با دولت است. طبق قوانین مصوب دولت انگلستان، هر نوع گنج و عتیقه ای متعلق به صاحب زمین یا یابنده است. یابنده تنها موظف است که مالیات بیست درصدی به دولت بپردازد. البته کشفیات غیر تجاری در تمام کشورها، متعلق به دولت هتسند و حفاران غیر مجاز نیز مجازات خواهند شد.

مساله کشف گنج و نیز این نکته که بیست درصد مالیات باید به دولت پرداخت شود از نکات قابل توجه در این قوانین است. تقریبا به رساله هر مجتهد شیعه ای که رجوع شود، بخشی به نام گنج دیده می شود و فقهِ شیعه، عیناً همین قانون مذکور را در مورد اشیاء عتیقه مکشوفه، گنج و زیرخاکی دارد، با این تفاوت که نام آن مالیات را – با همان درصد -، خمس گذاشته است. هزار سال، هزاران مجتهد سینه به سینه این مساله را حفظ کردند اما امروزه ما با یک تفسیر خاص گنج و عتیقه و زیرخاکی و آثار باستانی را جزو اموال عمومی دانسته ایم. نتیجه؟ در هر موزه درجه 3 اروپایی و آمریکایی که پا می گذاریم بخش ایرانش پربار و شکوفا است! بی شک بخشی از این مهم را می توان مرهون تفسیر مذکور و وجود دوگانگی بین قوانین موصب با قانون شرق دانست.

در قوانین موجود درباره گنج و میراث فرهنگی، موارد بسیاری مشاهده می شود که به محدود کردن مالکیت های خصوصی گنج، دفینه و آثار تاریخی – فرهنگی پرداخته است. بر اساس حکم اولیه اسلام این تضییق ها، مشروع نیست. پرسش اساسی در این پژوهش این است که این عدم مشروعیت، بر چه مبنایی استوار است و راه های مشروعیت بخشی به آن ها و به تبع آن راه حفاظت واقعی از مواریث مادی و معنوی کشور و جلوگیری از پدیده قاچاق این آثار کدام است؟

نویسندگان: ابوالفضل عليشاهي قلعه جوقي، مهدي دهقان ,ارسال مطلب توسط : شرکت فلزیاب با ما ( هر گونه کپی برداری منجر به گزارش به گوگل و بلاک شدن وب سایت کپی کننده خواهد شد )

تب تند زيرخاكی

تب تند زيرخاكی

بازار آشفته سكه و طلا زمينه افزايش فعاليت جويندگان گنج به وسیله دستگاه های فلزیاب شده است

«حدود يکصد نفر از جوانان روستاي ما اين روزها به دنبال يافتن زيرخاکي هستند.» اينها را مرد جواني مي گويد که در يکي از روستاهاي شمالي کشور زندگي مي کند، روستايي که جمعيت آن به 800 نيز نمي رسد. اين روزها با بالا رفتن قيمت طلا و افزايش نرخ بيکاري جوانان زيادي تب يافتن گنج دارند؛ تبي که زندگي را به آنها حرام کرده و برخي مواقع به قيمت جان آنها ختم مي شود. فقط تب تند زيرخاکي نيست که اين روزها به جان ميراث فرهنگي کشور افتاده و رد زخم کلنگ را در جنگل ها و مناطق باستاني به يادگار مي گذارد، سودجويان زيادي از اين آشفته بازار سود مي برند. افرادي که نقشه هاي تقلبي گنج، اشياي عتيقه قلابی و فلزیاب مي فروشند نيز از فرصت طلبان اين بازار هستند. بازاري که در نبود نظارت سبب بروز آسيب هاي زيادي شده است.

طلا گنج

دست زياد شده است

از همه قشري به دنبال گنج مي روند؛ از کارگر گرفته تا افرادي با پست و جايگاه هاي مهم، گنج همه را به کوه و دشت مي کشاند، نعمت يکي از جويندگان طلا است، او به همراه سه نفر ديگر در راه پيدا کردن گنج بارها زمين را زخمي کرده اند، اما اين روزها نعمت از چيزي حرف مي زند که تا الان برايش پيش نيامده بود. او مي گويد در کل اين سه سال به اندازه امسال نقشه و دستگاه هاي قلابي در بازار نديده است، انگار افرادي براي دور زدن جويندگان در بازار نقشه هاي قلابي پخش مي کنند. «دايي» با قد بلند و ريش سفيد جوگندمي، از همه بچه هاي گروه قديمي تر است، او که سال ها در معدن با دستگاه های فلزیاب کار مي کرده است، خوب دستگاه هاي فلزیاب را مي شناسد، دستي هم در تعمير و راه اندازي آنها دارد، او چند سالي است که به دنبال گنج شب را در بيابان روز مي کند، نام اصليش را فاش نمي کند، مي گويد شما بنويسيد دايي.
او به جام جم مي گويد: شب هايي بود که وقتي براي يافتن زيرخاکي به دل کوه و بيابان مي زديم پرنده پر نمي زد، اما الان نمي دانم چه شده است که از اوايل سال تا الان زماني که به کوه مي رويم گروه هايي را مي بينيم که در پوشش هاي مختلف به دنبال گنج مي گردند.
او ادامه مي دهد: از اينها بدتر شکست خورده هايي هستند که بعد از خسته شدن در يافتن گنج اين روزها دارند با روش هاي ديگر از جويندگان طلا، کسب در آمد مي کنند. آن طور که دايي مي گويد آنهاافرادي هستند که در بازار نقشه های قلابي مي فروشند.

طلا

جويندگان طلا، عليه زمين

حفاري هاي غير مجاز خسارت هاي جبران ناپذيري را به کشور تحميل مي کند. سپيده سيروس نيا، معاون ميراث فرهنگي اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان تهران در اين باره به جام جم مي گويد: افرادي که به بهانه گنج به جان زمين و کوه ها مي افتند، در بيشتر موارد و بويژه در مواردي که به اشياي قديمي دست پيدا مي کنند، به طور حتم بسياري از آثار ديگر را در اثر کندن و حفاري نابود و خراب مي کنند. در واقع اين افراد بر اساس قوانين و ضوابط اصولي کاوش را انجام نمي دهند.
سيروس نيا به موردي اشاره مي کند که براي دست يافتن به يک کيسه طلا کوزه هاي زيادي را نابود و خرد کرده بودند و ادامه مي دهد: بدتر از اين موارد زماني است که اين اشيا از کشور خارج مي شود و ديگر در دسترس ما نيست.
همچنين از بين بردن آثاري که تا سال ها مي تواند در موزه ها پذيراي بازديدکنندگان باشد و براي کشور درآمدزايي کند خسارت ديگري است که جويندگان طلا به بدنه ميراث و تاريخ کشور وارد مي کنند.
قيمت وسوسه کننده طلا و اشيا قديمي هر روز افرادي را وارد مسير پر خطر پيدا کردن گنج مي کند، در همين مسير افرادي با خطراتي کمتر و تنها با سوء استفاده از موقعيت جويندگان گنج از طريق آنها پول به جيب مي زنند. تهيه و فروش نقشه و دستگاه هاي فلزیاب يا تهيه اشياي قيمتي و پنهان کردن آن در جايي مشخص و فرستادن جويندگان با استفاده از کلاهبرداري به اين مکان ها از شايع ترين روش هاي سوء استفاده در بازار جويندگان طلاست. هر چند افزايش حفاري ها و جويندگان از سوي مسئولان رد مي شود، اما شواهد به جا مانده در جنگل، کوه، دشت و شهادت محلی هايي که در کوه هاي اطراف روستاهايشان شاهد کند وکاو هستند، زنگ خطري جدي است براي ميراث فرهنگي کشور.

نويسنده: بهنام اكبری
ارسال مطلب توسط : شرکت فلزیاب با ما ( هر گونه کپی برداری منجر به گزارش به گوگل و بلاک شدن وب سایت کپی کننده خواهد شد )

نمونه کارها